STYPENDIA HOMO FABER: SZTUKA RZEMIOSŁA PRZEKAZYWANA KOLEJNYM POKOLENIOM ARTYSTÓW

W rzemiośle największym wyzwaniem nie jest opanowanie konkretnych umiejętności, lecz przekazanie ich kolejnym pokoleniom. Techniki doskonalone przez dziesięciolecia żyją w rękach rzemieślników, w gestach powtarzanych tysiące razy oraz w prawdziwym wyczuciu materiału. Bez możliwości dzielenia się tą wiedzą nawet najbardziej niezwykłe tradycje sztuki rzemiosła narażone są na zanikanie.

Dla Mazdy kwestia ta ma głębokie znaczenie. Filozofia projektowania marki bazuje na sztuce rzemiosła Takumi: kulturze, w której mistrzostwo osiąga się dzięki cierpliwości, powtarzaniu czynności i głębokiemu szacunkowi dla każdego tworzywa. Wsparcie programu stypendialnego Homo Faber odzwierciedla przekonanie, że wiedza rzemieślnicza musi być nie tylko zachowana, ale także nieustannie odnawiana.

Program stypendialny Homo Faber opracowany przez Fundację Michelangelo na rzecz Kreatywności i Rzemiosła, skupia mistrzów rzemiosła i wschodzące talenty z całego świata, którzy przez siedem miesięcy współpracują nad wspólnym projektem, a jego kulminacją jest prezentacja podczas Milan Design Week. W bieżącej edycji programu stypendialnego Mazda wspiera dwie pary mistrzów i stypendystów, którzy zabierają nas w swoistą podróż przez całą Europę.

Dwóch różnych artystów, jedno powołanie

W Marsylii jedwab leży rozłożony na długim stole warsztatowym, gdy Harumi Sugiura i Marcella Giannini rozpoczynają swoją współpracę.

Harumi, mistrzyni rzemiosła specjalizująca się w plisowaniu tkanin i barwieniu naturalnym, od lat doskonali delikatną równowagę między materiałem, strukturą i kolorem. Marcella wnosi do projektu własne doświadczenie twórcze, ukształtowane przez sztuki piękne, grafikę i ręczne wytwarzanie papieru oraz temperament wynikający z jej włosko-kolumbijskiego pochodzenia.

Na drugim końcu kontynentu, w Londynie, w pracowni wypełnionej rzeźbiarskimi formami z papieru, Kuniko Maeda wita Momokę Ienagę, której rzemiosło opiera się na skomplikowanej sztuce haftu kaga - tradycyjnej japońskiej technice znanej z precyzji i cierpliwości.

Dla obu duetów stypendium oznacza wyjście poza znane rutyny i naukę pracy w rytmie twórczym innej osoby.

Jak wyjaśnia Kuniko Maeda: „Dla mnie rzemiosło to w równym stopniu sposób myślenia, co umiejętność. Oznacza poświęcenie życia na nieustanne doskonalenie relacji z materiałem.”


Wyzwanie współpracy

Program stypendialny nie polega jedynie na przekazywaniu wiedzy od mistrza do stypendysty. Chodzi o wspólne tworzenie czegoś nowego. Różne pokolenia podchodzą do materiałów w różny sposób. Mistrz posiada wieloletnie doświadczenie i wyczucie, natomiast stypendysta wnosi ciekawość, chęć eksperymentowania i świeże spojrzenie.

Znalezienie wspólnego języka może zająć trochę czasu.

„Współpraca z osobą o innym pochodzeniu zmusza cię do zastanowienia się nad własnymi nawykami” - mówi Momoka Ienaga. „Na początku może to budzić pewien dyskomfort, ale właśnie w takich momentach następuje proces uczenia się.” Jednak to właśnie w tych chwilach niepewności rodzi się kreatywność.

Dla Mazdy proces ten jest czymś dobrze znanym. Projektanci i inżynierowie firmy kierują się podobną filozofią: dopracowują pomysły poprzez dialog, eksperymenty oraz dogłębne zrozumienie materiałów i formy.

Gdy tradycja ewoluuje

Stopniowo wspólne projekty zaczynają nabierać kształtu. W Marsylii Harumi i Marcella tworzą „Resonances” - wiszącą przestrzenną instalację tekstylną złożoną z plisowanych paneli, ręcznie barwionych naturalnym indygo i pigmentami głębokiej czerni. Dzięki technice drukowania szablonowego katazome oraz trójkątnym plisom tkanina przekształca się w trójwymiarową powierzchnię, która zmienia się pod wpływem światła i ruchu.

W Londynie Kuniko i Momoka łączą papier, nić i cień w rzeźbiarskie kompozycje wykonane z papieru barwionego kakishibu, zszytych tkanin i elementów wycinanych laserowo. Ich prace badają w jaki sposób struktury organiczne i naturalne formy można przełożyć na powściągliwe, reagujące na światło obiekty.

„Nie chodzi tylko o przekazywanie umiejętności. Dzielimy się pomysłami i tworzymy coś nowego - coś, czego sami nie bylibyśmy w stanie wymyślić.”- mowi Kuniko Maeda

 

Craft Journeys: Podążając za procesem

Aby przybliżyć widzom tę twórczą przygodę, Mazda uruchomiła „Craft Journeys” - serię filmów na YouTube dokumentującą współpracę w ramach programu stypendialnego z perspektywy pracowni. Seria ukazuje spokojniejsze aspekty rzemiosła: powtarzalność, momenty wahania i stopniowe odkrywanie wspólnego kierunku.

 

Mazda Craft Journeys Episode 1 - Kuniko & Momoka in London

 

Rzemiosło przekazywane z pokolenia na pokolenie

Zwieńczeniem tej podróży będzie Milan Design Week, podczas którego zostaną zaprezentowane wspólnie stworzone dzieła. Jednak najbardziej znaczący efekt programu stypendialnego wykracza poza same obiekty końcowe. Polega on na wymianie wiedzy między pokoleniami artystów.

„Cicha pewność siebie tych dwóch duetów ukształtowana przez japońskie dziedzictwo, przejawia się w każdym geście i jest wyrazem mistrzostwa, mentoringu i żywej tradycji. Poza doskonałością techniczną, sposób myślenia stojący za ich rzemiosłem silnie rezonuje z filozofią Takumi firmy Mazda” - zauważa Katarina Loksa, Head of Brand Mazda Motor Europe.

Wspierając program stypendialny, Mazda sprawia, że rzemiosło pozostaje żywą dyscypliną. Taką, która nieustannie ewoluuje dzięki ciekawości, mentoringowi i współpracy.